Veilig omgaan met waterstof begint met de juiste detectie

Waterstof wordt al jaren genoemd als belangrijke bouwsteen van de energietransitie. Tegelijkertijd is het een markt die zich grillig ontwikkelt. Ambities zijn er volop, maar veel projecten zitten nog in de pilotfase of in ontwerp. Juist in die fase is veiligheid geen sluitpost, maar een voorwaarde. Voor Hitma ligt daar een duidelijke rol. Het bijna honderd jaar oude technische handels- en kennisbedrijf ondersteunt klanten met producten, advies en service op het gebied van onder meer instrumentatie, filtratie en gas- en vlamdetectie. Die opgebouwde kennis blijkt ook bij waterstof van grote waarde. 

Tekst: Jeanette van Swaal

Binnen Hitma houden Peter Adema en Akash Ramlagan zich bezig met deze ontwikkeling. Adema is specialist in gas- en vlamdetectie en werkt inmiddels zo’n zes jaar bij Hitma. “Ik doe dit vak al meer dan twintig jaar”, vertelt hij. “Mijn focus ligt op het beveiligen van installaties.” Ramlagan is sinds november vorig jaar in dienst en richt zich met zijn team op het beheersen en beveiligen van industriële processen. Beiden zien dat de belangstelling voor waterstof groeit, maar ook dat opdrachtgevers nog zoekende zijn.

Volgens Adema begint de uitdaging bij de eigenschappen van het medium zelf. “Waterstof is heel mooi als energieopslagmedium, maar ook heel licht ontvlambaar. Je hoeft maar een kleine vonk te hebben, samen met zuurstof, en je hebt brand.” Precies daarom krijgen Hitma’s specialisten steeds vaker vragen over de beveiliging van waterstofinstallaties, bijvoorbeeld rond electrolysers, brandstofcellen, opslag en tanksystemen.

Juiste toepassing

Waterstof vraagt daarbij om een andere benadering dan traditionele gassen. “Je kunt niet zomaar zeggen: ik heb een aardgasinstallatie en daar ga ik nu waterstof doorheen pompen”, zegt Adema. Het kleine molecuul van waterstof vergroot de kans op lekkage en anders dan bij aardgas ontbreekt bovendien een geurstof die mensen waarschuwt. “Je ruikt het niet. Dus als het vrijkomt, wil je dat zo snel mogelijk weten.”

Daar zit voor Hitma de toegevoegde waarde. Het bedrijf levert niet alleen detectie- en meetoplossingen, maar denkt ook mee over de juiste toepassing ervan. Waar zitten in een proces de risico’s? Op welke plekken moet je monitoren? Welke techniek past het best? “We leveren niet alleen het product”, zegt Adema. “We denken ook mee waar je de apparatuur moet plaatsen en hoe je dat het beste kunt inrichten.” Installeren doet Hitma zelf niet, maar het bedrijf adviseert, stelt systemen in bedrijf en verzorgt ook onderhoud. “Het blijft een veiligheidssysteem. Je hangt een detector niet op om er vervolgens nooit meer naar om te kijken.”

Meerdere niveaus

Die combinatie van kennis en service typeert het bedrijf. Hitma begon ooit als handelsmaatschappij voor piping, maar ontwikkelde zich in de loop van de tijd tot specialist in uiteenlopende technische disciplines. Op de website presenteert het bedrijf een breed portfolio, van instrumentatie en filtratie tot gas- en vlamdetectie, dataregistratie en oliemanagement. Daarnaast biedt Hitma uiteenlopende serviceactiviteiten, waaronder kalibratie, trainingen, webinars en onderhoud. 

Voor waterstof betekent dat volgens Ramlagan dat Hitma op meerdere niveaus kan bijdragen. Niet alleen met gas- en vlamdetectie, maar ook met datalogging, monitoring en filtratie-oplossingen. “In waterstoftanksystemen heb je met verschillende zones en verschillende risico’s te maken”, zegt hij. “In een dispenser heb je andere meetbehoeften dan in een compressorunit.” Juist die variatie maakt specialistische kennis noodzakelijk. “Welke detectie gebruik je waar? Die expertise hebben we in huis.”

Tegelijkertijd zijn Peter en Akash realistisch over de fase waarin de markt zich bevindt. Grote voorbeelden zijn er wel, maar veel projecten zijn nog in ontwikkeling. Adema noemt onder meer de gesprekken die lopen met contractors, eindgebruikers en partijen die een rol willen spelen in de toekomstige waterstofinfrastructuur. “De oplossingen liggen er”, zegt hij. “Dus kom maar op met die projecten.”

Samen kijken

Waarom het langzaam gaat, heeft volgens Ramlagan meerdere oorzaken. Veiligheid is er daar één van, maar zeker niet de enige. De business case is vaak nog lastig rond te rekenen. Productie, opslag en transport vragen forse investeringen en de infrastructuur is nog niet op het gewenste niveau. “De kostprijs van waterstof en het produceren ervan maken het op dit moment voor veel partijen nog moeilijk”, zegt hij. “Het verdienmodel is nog niet altijd logisch.”

Dat maakt samenwerking des te belangrijker. Volgens beide specialisten bevindt de markt zich in een fase waarin partijen elkaar nodig hebben om stappen te zetten. System integrators, eindgebruikers, technologiebedrijven, installateurs en kennispartners moeten samen optrekken. Hitma ziet voor zichzelf vooral een rol als technische sparringpartner en leverancier van oplossingen die processen veiliger maken. “Met onze productkennis en de proceskennis van de klant kun je samen kijken waar de risico’s zitten”, aldus Adema. “Daar willen wij in ontzorgen.”

Voor Hitma is waterstof dan ook geen losse hype, maar een logische volgende stap voor een bedrijf dat al decennialang technische processen ondersteunt. Of de markt morgen doorbreekt of pas over enkele jaren, maakt daarbij minder uit dan je misschien zou denken. De kennis is aanwezig, de technieken zijn beschikbaar en de eerste samenwerkingen krijgen vorm. Zoals Adema het samenvat: “Wij zijn er klaar voor.”