Samen puzzelen voor meer goed nieuws

Acht jaar heb ik in de Malietoren gewerkt. In die tijd kwam ik regelmatig in de Rotterdamse haven, dus ik dacht te weten wat me te wachten stond toen ik bij Deltalinqs aan de slag ging. Dat bleek een vergissing. Nu ik hier elke dag rondloop, blijf ik me verbazen over de schaal en de professionaliteit. En over hoe alles met alles samenhangt. Ik weet nooit precies waar een pijpleiding begint en waar hij eindigt. Ik weet alleen dat iedereen erop is aangesloten.

Tekst: Jacco Vonhof

Die verwevenheid is de kracht van de haven, maar maakt de vraagstukken ook ingewikkeld. Neem de infrastructuur. Ooit stonden we daar wereldwijd om bekend, nu brokkelt die onder onze voeten af. Kijk naar de problemen met de Suurhoffbrug en de Merwedebrug. Het onderhoud stapelt zich op, terwijl er in de rijksbegroting nauwelijks geld voor is.

Of neem de concurrentiepositie. China overspoelt de markt met producten onder de kostprijs, waardoor hier complete waardeketens worden bedreigd. Het beleid om de industrie te beschermen werkt helaas nog niet overal. Voor staal kan CBAM, de Europese CO2-heffing aan de grens, nog helpen. Maar in de chemie gaat het om talloze tussenproducten en componenten, en daar werkt dat systeem niet. Het gevolg is dat juist de schoonste en efficiëntste fabrieken ter wereld het hier zwaar krijgen. Europa moet de handen ineenslaan. Nederlandse koppen op Europees beleid moeten we voorkomen. Die zetten het gelijke speelveld met België en Duitsland verder onder druk. 

Toch wil ik het vandaag vooral over goed nieuws hebben. Daar snakt iedereen naar, en het is er ook.

Eind september maakten TenneT en Stedin bekend dat een tijdelijke transformator in Europoort 500 megawatt extra netcapaciteit oplevert. Op zijn vroegst eind 2028, dat wel. Maar een flink aantal bedrijven kan daardoor eerder met uitbreiding en verduurzaming aan de slag.

En er is ook beweging in een dossier dat de haven jarenlang heeft verlamd: stikstof. Sinds de uitspraak van de Raad van State eind 2024 kon intern salderen niet meer zonder natuurvergunning, en die was vrijwel niet te krijgen. Zelfs projecten die de uitstoot verlagen liepen vast. 

Rijk, provincie Zuid-Holland, gemeente Rotterdam, Havenbedrijf Rotterdam en Deltalinqs hebben daarom samen een routekaart opgesteld. Ecologen en juristen lichtten vier duingebieden rond de haven door, van Voornes Duin tot Meijendel. De natuur staat er relatief goed voor en stikstof blijkt meestal niet de grootste boosdoener. Verdroging, exoten en te weinig stuivend zand spelen een grotere rol. Een van de maatregelen is bijvoorbeeld gek genoeg meer konijnen. Die houden de begroeiing kort, zodat het kalkrijke zand weer kan stuiven.

Het kabinet trekt 50 miljoen euro uit voor extra natuurmaatregelen rond de duinen. Als eind dit jaar alles is beklonken, kan de vergunningverlening aan de westkant van de haven begin 2027 weer op gang komen.

Laat ik eerlijk zijn: nieuwe stikstofruimte levert dit niet op. Maar projecten die gebruikmaken van intern of extern salderen krijgen wel weer perspectief. Bedrijven kunnen dan hun installaties vernieuwen en verduurzamen en er kan weer wat qua vergunningen.

Mijn voorganger Victor van der Chijs gaf hier de aanzet toe. Na anderhalf jaar puzzelen met overheden en bedrijven ligt er een resultaat. Ik feliciteer iedereen die eraan heeft bijgedragen. Een gebiedsgerichte aanpak met alle partijen aan tafel kan ook bij andere knelpunten werken, netcongestie voorop. Want niemand in deze haven kan zulke uitdagingen alleen aangaan. We zijn op elkaar aangewezen, net als met die pijpleidingen. Als we dat samen slim organiseren, wordt die verwevenheid weer onze kracht.