Veiligheid verankeren in de bedrijfscultuur met VCA-MAX

Veiligheid is geen statisch gegeven. Hoe meer we leren over risico’s, hoe beter we hiermee om kunnen gaan. En hoe meer we het belang van veilig werken inzien, hoe groter onze motivatie om dit altijd te doen, onder alle omstandigheden. SSVV ziet dat het met de kennis inmiddels goed zit en focust nu op het handelen naar deze kennis. 

Tekst: Emma Veldhuis

Veilig werken is ontzettend belangrijk, iets wat alle bedrijven die met Europoort Kringen in gesprek gaan benadrukken. Er worden veel maatregelen getroffen om die veiligheid te waarborgen: vakbekwaam personeel, goed onderhouden en gekeurd materiaal en natuurlijk VCA, waarmee men aantoont bewust en zorgvuldig te werk te gaan in risicovolle omgevingen of bij risicovolle werkzaamheden. Toch blijkt dit niet altijd voldoende te zijn. Ondanks alle maatregelen is veiligheid nooit vanzelfsprekend. Veilig werken is een keuze die mensen elke dag opnieuw moeten maken, voor zichzelf en voor de mensen om hen heen.

Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV), het samenwerkingsverband van 26 brancheverenigingen dat al ruim dertig jaar veiligheidscertificering zoals VCA ontwikkelt, ziet deze uitdaging ook. “De kennis die nodig is om veilig te kunnen werken, die is er vaak wel”, vertelt Inge Stegmann, directeur van SSVV. “Veiligheid ontstaat echter pas wanneer iedereen er elke dag opnieuw bewust voor kiest om naar die kennis te handelen. Vanuit dat gegeven heeft SSVV een vernieuwde veiligheidsstandaard ontwikkeld die veiligheidsregels en gedrag combineert.”

Inge Stegmann

Veiligheidscultuur en -gedrag

Deze vernieuwde veiligheidsstandaard is de VCA-MAX, bestaande uit het bekende VCA-schema en de VCA Module Gedrag (VCA-MG). “Met deze module vragen we bedrijven aandacht te besteden aan hun veiligheidscultuur en veiligheidsgedrag en deze belangrijke elementen te versterken. Met VCA-MAX laten bedrijven zien dat ze over de benodigde kennis over veilig werken beschikken én dat er een sterke veiligheidscultuur heerst.”

De noodzaak van deze module bleek uit de praktijk, waar ondanks aantoonbaar voldoende kennis over veilig werken nog steeds af en toe dingen misgaan. Dat kan allerlei redenen hebben. Een veelgenoemde oorzaak voor afwijken van veilige werkwijzen is tijdsdruk, maar het kan ook zoiets simpels zijn als het niet willen dragen van een helm als het warm is. “Daarom moeten we het anders aanvliegen. We willen dat mensen het belang van veiligheidsregels inzien en intrinsiek gemotiveerd zijn om hiernaar te handelen”, aldus Stegmann.

Voor en met het werkveld

Daarom ging SSVV samen met de achterban met deze uitdaging aan de slag. De vraag vanuit de achterban was duidelijk: er moet aantoonbaar aan de veiligheidscultuur gewerkt worden, maar wel binnen het bestaande VCA-stelsel. Zo wordt voorkomen dat bedrijven met onnodige audits en administratieve druk te maken krijgen. SSVV ontwikkelde vervolgens VCA-MAX. Deze nieuwe standaard kunnen bedrijven behalen door de VCA Module Gedrag te volgen in aanvulling op het huidige VCA-certificaat of door VCA en VCA-MG in één certificering te combineren. 

“Een belangrijk voordeel van de VCA-MAX standaard is dat inmiddels ruim 1,6 miljoen mensen en 15.000 bedrijven VCA-gecertificeerd zijn. Het VCA-stelsel is dus vrijwel overal bekend en in een tijd waarin veel wordt gewerkt met tijdelijke krachten en bij projecten verschillende aannemers zijn betrokken, betekent dit dat er een gedeelde basis is. De VCA-MG module daagt al deze mensen uit om op een nieuwe manier naar deze gedeelde kennis over veiligheid te kijken en veilig gedrag nog verder te verankeren.”

Aantoonbaar veiliger

Wie kiest voor VCA-MAX, moet niet alleen op papier kunnen aantonen dat men bezig is met de veiligheidscultuur en veilig gedrag. Voor de auditoren heeft de SSVV een aparte training ontwikkeld, waarmee VCA-auditoren leren om ook de Module Gedrag te kunnen auditen. Deze audits bestaan ook uit veiligheidsgedrag op individueel en bedrijfsniveau observeren en beoordelen. “Met VCA-MAX laten bedrijven zien dat ze niet alleen aan veiligheidseisen voldoen, maar ook werken aan een cultuur waarin veilig gedrag vanzelfsprekend wordt”, aldus Stegmann.

De meerwaarde van VCA-MAX wordt inmiddels door verschillende instanties onderkend. Zo accepteert de Governance Code Veiligheid in de Bouw VCA-MAX als bewijsmiddel voor veiligheidscultuurniveau drie binnen Veiligheid in Aanbestedingen (ViA) voor bedrijven met maximaal 250 medewerkers. “Onderzoek van Haskoning heeft laten zien dat VCA-MAX niveau drie aantoonbaar maakt”, vult Stegmann aan. 

SSVV heeft een licentieovereenkomst afgesloten met CSM, de Belgische partner van SSVV, die VCA-MAX aanbiedt in België. Ook hier zullen auditoren worden getraind om te kunnen auditeren op gedrag. SSVV heeft inmiddels speciaal voor VCA MAX een toezichthouder gecontracteerd, die de instellingen die VCA-MAX certificaten afgeven zal controleren op de kwaliteit van hun werk. “Met VCA-MAX veiligheidscultuurcombinatie zetten bedrijven in Nederland en België de volgende stap: regels en processen op orde én een sterke veiligheidscultuur. Niet omdat het moet, maar omdat iedereen het wil”, sluit Stegmann af.