Dure stroom is een issue, maar géén stroom is een nog veel groter issue!

De energietransitie is in volle gang, ook in de Rotterdamse haven. Wind op zee levert volop duurzame elektriciteit en biedt kansen voor bedrijven als Van Oord en SIF. Shell heeft de grootste fabriek voor groene waterstof van Europa gebouwd en ondertussen komen kleine kernreactoren (SMR’s) in beeld. Stuk voor stuk bouwstenen voor een divers, robuust en duurzaam energiesysteem. We zetten flinke stappen.

Tekst: Bas Janssen

Maar het is niet allemaal rozengeur en maneschijn. Bij al die mooie ontwikkelingen dreigt namelijk een probleem dat we niet mogen wegmoffelen: de leveringszekerheid van elektriciteit. Of in gewonemensentaal: krijgen we straks nog wel genoeg stroom als het niet waait en de zon niet schijnt?

TenneT trekt daar terecht over aan de bel. De netbeheerder waarschuwt dat de leveringszekerheid na 2030 in de knel komt. In dat jaar gaat het kolenverbod in. Ik ben een groot voorstander van het uitfaseren van steenkool, we hebben immers klimaatdoelen te realiseren, maar we hebben wel elektriciteit nodig. 

Binnenkort publiceert TenneT een nieuwe Monitor Leveringszekerheid, en ik vrees dat die het beeld van het vorig jaar alleen maar zal bevestigen. Sterker nog: ik houd er rekening mee dat er al vóór 2030 problemen kunnen ontstaan. Wat als de eigenaar van een kolencentrale er in 2029 al de brui aan geeft, bijvoorbeeld om een dure onderhoudsstop te vermijden? Laten we eerlijk zijn: dure stroom is in ons land een issue, maar geen stroom is een nog veel groter issue. Als de stroom uitvalt, dan komt het hele land tot stilstand. 

Maar het gaat om meer dan leveringszekerheid en betaalbaarheid. De afgelopen jaren hebben pijnlijk laten zien hoe nauw onze energievoorziening samenhangt met geopolitieke ontwikkelingen en spanningen in de wereld. Voorzieningszekerheid is daarmee een kwestie van strategische autonomie geworden. Wie afhankelijk is, staat zwak.

Het in 2030 verwachte verbod op kolenstook staat niet ter discussie, maar we mogen de capaciteit van onze centrales niet verloren laten gaan. Gelukkig is er een oplossing. De twee kolencentrales op de Maasvlakte, gebouwd tussen 2009 en 2015, behoren tot de efficiëntste van Europa. Ze liggen bovendien ideaal: dicht bij het net, de diepzeehaven en de grote industriële afnemers. Eén van de kansrijkste scenario’s is dat we ze ombouwen naar biomassa met afvang en opslag van CO2 (BECCS). Uiteraard moeten we inzetten op duurzame biomassa. Zulke centrales leveren niet alleen flexibel vermogen, maar ook negatieve emissies. Zo dragen deze locaties tegelijk bij aan de betrouwbaarheid van het systeem, de concurrentiekracht van de industrie én de klimaatopgave.

En er is meer: deze centrales helpen ook tegen netcongestie en versterken onze weerbaarheid. Ze nu ontmantelen zou onverstandig zijn, zonde van de investering ook. Het is aan de politiek. De rijksoverheid wil vóór de zomer besluiten over de borging van de leveringszekerheid op lange termijn. Mijn oproep: bied deze centrales duidelijkheid en langjarig perspectief. Ik ben ervan overtuigd dat leveringszekerheid, betaalbaarheid, klimaat én strategische autonomie hand in hand kunnen gaan. In balans. Ook in de haven. Laten we daar werk van maken, voordat het licht uitgaat.