Geen one-size-fits-all

De realiteit van waterstof op het water

De maritieme sector staat voor een forse opgave: emissieloos opereren in een wereld waar betrouwbaarheid en vermogen heilig zijn. Waterstof wordt vaak genoemd als dé oplossing, maar in de praktijk is de toepassing complex en nog volop in ontwikkeling. Waar elektrificatie op land relatief overzichtelijk is, vraagt dit op het water om maatwerk en een integrale aanpak.

Tekst: Jeanette van Swaal

Nexus Energy speelt daarin een opvallende rol als onafhankelijke integrator die technologie, business cases en praktijk samenbrengt. Het bedrijf helpt organisaties om de stap naar waterstof en andere emissieloze oplossingen werkbaar te maken, niet vanuit één technologie, maar vanuit wat in de praktijk functioneert.

Oprichter Wouter Guijt kent de sector van binnenuit. Met een achtergrond in werktuigbouwkunde en jarenlange ervaring in zwaar maritiem transport zag hij van dichtbij hoe groot de verduurzamingsopgave is. “Op papier lijkt de energietransitie vaak overzichtelijk, maar in de praktijk heb je te maken met machines die altijd moeten werken, wereldwijd inzetbaar zijn en enorme vermogens vragen. Juist dan wordt waterstof interessant, maar ook complex.”

Niet één oplossing

Juist die complexiteit maakt dat er volgens Nexus geen standaardoplossing bestaat. Het bedrijf positioneert zich daarom nadrukkelijk anders dan veel andere partijen in de markt. Waar leveranciers vaak vanuit één technologie redeneren, begint Nexus bij de vraag van de klant. “Als je een batterijleverancier belt, zeggen ze: koop een batterij. Wij doen dat niet”, legt Guijt uit. “Wij kijken eerst: wat heb je écht nodig, wat is haalbaar en wat blijft op de lange termijn werken?”

Die aanpak resulteert in een onderbouwde routekaart. Vanuit een zogeheten FEED-studie (Front End Engineering and Design) worden verschillende technologische routes, kosten en risico’s inzichtelijk gemaakt. Van daaruit kan Nexus projecten ook realiseren, van engineering en inkoop tot installatie en inbedrijfstelling.

Opvallend is dat dit niet altijd leidt tot nieuwe systemen. Zo analyseert Nexus momenteel voor een internationale reder waarom een vloot van 22 hybride vaartuigen minder brandstof bespaart dan verwacht. Met operationele data wordt zichtbaar waar rendement weglekt en welke optimalisaties mogelijk zijn. “Soms verdient zo’n analyse zich al binnen enkele maanden terug, zonder dat je nieuwe apparatuur hoeft te kopen.”

Wouter Guijt

Kip-ei-probleem

Voor de maritieme sector ziet Nexus waterstof in brede zin als een onmisbare bouwsteen voor de toekomst. Niet omdat het een hype is, maar omdat de energievraag simpelweg te groot is om volledig met batterijen op te lossen. “Waterstof is voor ons geen doel op zich”, zegt Guijt. “Maar als je kijkt naar energiedichtheid en bereik, kom je in deze sector al snel bij waterstof of waterstofdragers uit.”

De vorm waarin dat gebeurt, is nog onzeker. Wordt het methanol, ammoniak of waterstof zelf? Die onzekerheid zorgt ervoor dat veel partijen afwachten. Reders, terminals en bunkerbedrijven zitten in een klassiek kip-ei-probleem: zonder vraag geen infrastructuur, zonder infrastructuur geen vraag.

Toch liggen volgens Guijt juist in de maritieme sector de volumes die de markt kunnen versnellen. “Met een paar schepen heb je al een vraagprofiel dat interessant is voor grootschalige productie. Daar zit echt de sleutel.”

Wat werkt in de praktijk

Kenmerkend voor Nexus is de nuchtere kijk op technologie. Waterstof wordt vaak direct gekoppeld aan brandstofcellen, maar die zijn volgens Guijt niet altijd de beste keuze.

“Brandstofcellen zijn interessant en efficiënt, maar ook complex en kostbaar. En je moet rekening houden met levensduur en onderhoud. Zeker in een sector waar installaties twintig tot dertig jaar mee moeten, is dat een belangrijke afweging.”

Daarom kijkt Nexus ook naar waterstof-verbrandingsmotoren. Die bouwen voort op bestaande techniek en sluiten beter aan bij de praktijk aan boord. “Je bent misschien niet volledig emissieloos, maar je bespaart wel vrijwel alle CO2 en het grootste deel van de stikstof. En het is werkbaar voor de bemanning, die deze techniek al kent.”

De keuze voor een technologie is volgens Nexus altijd maatwerk. “Het hangt af van het vaargebied, het gebruiksprofiel en de business case. Wij rekenen dat eerlijk uit, zonder voorkeur voor het antwoord.”

Van analyse naar praktijk

Die praktijkervaring is essentieel. Nexus ontwikkelde zelf een geïntegreerd powerpack waarin onder meer waterstoftechnologie en batterijen zijn gecombineerd. Daarmee werd in Rotterdam tien weken lang walstroom geleverd aan een zeeschip, met waardevolle operationele data als resultaat.

Ook werd met een Nederlandse baggeraar een pilot uitgevoerd voor emissieloos werken met een diesel-elektrisch kraanschip. Daarnaast werkt Nexus aan toepassingen in de bouwsector, waar machines soms tot 1,5 MWh per dag vragen.

Volgens Guijt zit de sleutel in een gefaseerde aanpak. “Niet alles hoeft morgen emissieloos te zijn. Je kunt beginnen met hybride oplossingen en stap voor stap toewerken naar 2050. Dan maak je het haalbaar én betaalbaar.”

Vertrouwen als basis 

Uiteindelijk draait de energietransitie volgens Nexus om vertrouwen. Bedrijven moeten zeker weten dat investeringen toekomstbestendig zijn. Daarom betrekt het bedrijf vroegtijdig partijen als verzekeraars, omgevingsdiensten en netbeheerders.

De rol die Nexus voor zichzelf ziet, is helder: onafhankelijk adviseren, realistische keuzes maken en projecten daadwerkelijk realiseren. “Wij willen het eerlijke verhaal vertellen”, besluit Guijt. “Soms betekent dat doorpakken, soms wachten. Maar altijd gebaseerd op wat écht werkt, technisch én economisch.”