DCMR, veiligheidsregio en gemeente doen oproep aan bedrijven:

‘Meld het gebruik of plaatsen van energieopslagsystemen’

Steeds meer bedrijven in de regio Rotterdam plaatsen een energieopslagsysteem. Hoewel deze systemen nog niet meldings- of vergunningsplichtig zijn, roepen DCMR Milieudienst Rijnmond, Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en gemeente Rotterdam op hiervan melding te doen. Dit heeft verschillende voordelen, stellen zij.

Lithiumhoudende energieopslagsystemen spelen een steeds grotere rol in de energietransitie, ziet Stan van den Broek, beleidsadviseur netcongestie bij de afdeling duurzaamheid van de gemeente Rotterdam. “Deze systemen vormen een schakel tussen enerzijds het opwekken van elektriciteit, die meer variabel wordt door een toenemend aandeel wind- en zonne-energie, en anderzijds het verbruik. Dit is meer op elektriciteit gebaseerd en steeds minder op aardgas. Batterijen zijn een belangrijk middel om het net meer in balans te brengen. We zien ze steeds vaker.” Volgens adviseur externe veiligheid Lieven Folkertsma van DCMR Milieudienst Rijnmond (DCMR) is netcongestie een belangrijke verklaring voor de opkomst van deze systemen. “Het is voor bedrijven immers moeilijk om een zwaardere aansluiting te krijgen. Daarom kiezen ondernemers ervoor een energieopslagsysteem bij te plaatsen om het piekverbruik op te vangen.”

Meer overzicht

Er is nog geen landelijk geldende wetgeving voor het gebruik van energieopslagsystemen. “Sommige gemeenten stellen decentrale regels op. Zo worden energieopslagsystemen toegestaan op voorwaarde dat die ‘netbewust’ worden ingezet. Dit houdt in dat batterijen zo worden geladen en ontladen dat deze niet voor extra pieken in het net zorgen”, zegt Folkertsma. Hoeveel energieopslagsystemen er in Rotterdam zijn geplaatst, zegt hij moeilijk te kunnen inschatten. “Er is immers nog geen wetgeving die het melden of aanvragen van een vergunning verplicht stelt. Wij nemen jaarlijks kennis van enkele tientallen energieopslagsystemen. Ik denk dat het er in werkelijkheid meer zijn. Met de gemeente Rotterdam en de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond hebben wij afgesproken om kennis te delen en zo voor meer overzicht te zorgen.”

Monitoring gewenst

Voor de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) is het vanuit meerdere oogpunten belangrijk te weten waar energieopslagsystemen staan opgesteld. Walter Reurink, teamleider advies en vergunningverlening van de afdeling industriële veiligheid bij de VRR, licht toe: “De aanwezigheid van een energieopslagsysteem is operationele informatie die in onze systemen wordt ingetekend. Dit zodat de brandweer van de aanwezigheid van een energieopslagsysteem op de hoogte is als die bij een incident uitrukt. Als bedrijf doe je jezelf tekort door hier geen melding van te doen. Je zet de brandweer op een achterstand en ook komt deze informatie de veiligheid van de omgeving ten goede.” Van den Broek vertelt dat op nationaal niveau wordt onderkend dat er monitoring van batterijen moet komen. “Netbeheerders houden nu een database bij, maar naar schatting staat er slechts tussen de dertig en vijftig procent van alle batterijen in geregistreerd.”

Nieuwe wetgeving

“Ons toezicht is een stuk lastiger uit te voeren door het nog ontbreken van landelijk geldende wetgeving”, zegt Folkertsma. Wel kan gebruik worden gemaakt van vangnetbepalingen, legt hij uit. “Dat noemen we zorgplicht. Op basis daarvan kunnen we bedrijven vragen maatregelen te nemen zodat een energieopslagsysteem veilig kan worden gebruikt. Hier kijken wij per individueel geval apart naar. Dat is wel arbeidsintensief. Het is zaak eerst over een energieopslagsysteem te weten te komen, om vervolgens tot afspraken te komen. Wij willen voorkomen dat we veel moeten handhaven als nieuwe wetgeving in werking treedt en energieopslagsystemen volgens die richtlijnen niet meer passend zijn.” Aan een wet voor het gebruik van energieopslagsystemen wordt gewerkt. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft hiervoor recent een internetconsultatie gehouden. Folkertsma: “Het streven is dat de nieuwe wet op 1 juli 2027 in werking treedt.”

Brandende batterijen bij een elektriciteitscentrale (still video YouTube)

Moeilijk blussen

De basis voor nieuwe EOS-wetgeving wordt door bestaande richtlijnen gevormd. In 2023 is de PGS 37-1 opgesteld, specifiek voor het gebruik van energieopslagsystemen. “Dit biedt exploitanten duidelijkheid of hun situatie voldoet”, stelt Folkertsma. Reurink voegt daaraan toe: “Deze norm bepaalt ook het veiligheidsniveau. Er is een maatregelenpakket aan gekoppeld. Als je die treft, opereer je veilig met een energieopslagsysteem. Dan weet je dat je het goed doet.” Voor de VRR is risicobeheersing leidend, legt hij uit. “Energieopslagsystemen hebben het risico dat ze uit zichzelf kunnen ontbranden. Dit wordt ‘thermal runaway’ genoemd. Batterijen zijn gemaakt om vocht buiten te houden, wat het blussen bemoeilijkt. Het blussen van brandende batterijen is een uitdaging voor de brandweer. Je weet niet wanneer het vuur uit is. Vaak gaat het om langdurige incidenten.”

Veiligheid toegenomen

De VRR adviseert om bij de keuze van een energieopslagsysteem te kiezen voor een systeem dat een geslaagde brandpropagatietest heeft ondergaan. Een dergelijke test wijst uit of een brand zich van de ene naar de andere cel kan uitbreiden. “Dan is er sprake van een escalatie, wat het blussen voor de brandweer lastig maakt. Zonder zo’n geslaagde test adviseren wij een bluswateraansluiting en extra bluswater”, aldus Reurink. Bij het blussen van een brandend energieopslagsysteem probeert de brandweer deze van de omgeving te isoleren. “Dit doet zij door de omgeving te koelen of de batterij eventueel in een dompelbad te plaatsen, of de container [waar energieopslagsystemen vaak in staan, red.] vol water te zetten indien mogelijk.” Folkertsma stelt dat er steeds meer veilige batterijsystemen op de markt komen. “Bij recente projecten wordt gebruikgemaakt van producten die keurig zijn gekeurd volgens de norm die de PGS voorschrijft. Batterijen zijn dus een stuk veiliger geworden.” “Vaak zijn deze uitgerust met een batterijmanagementsysteem, dat zelf een analyse kan uitvoeren. Als dit een signaal geeft, moet dat serieus worden genomen. Je kunt immers ook beter niet doorrijden met je auto als er een lampje op het dashboard knippert”, zegt Reurink.

Contact opnemen

Reurink, Van den Broek en Folkertsma roepen bedrijven op melding te doen van energieopslagsystemen die zij exploiteren of in gebruik willen nemen. “Je doet dit voor je eigen veiligheid en voor die van je omgeving. Ook voorkom je dat je voor verrassingen komt te staan als de nieuwe wet intreedt. Na een ontvangen melding nemen wij contact op om tot een maatwerkbesluit te komen. Voor het verlenen van een beschikking voor de operatie van een energieopslagsysteem kijken wij of die voldoet aan de PGS, vragen wij advies van de VRR – dat onder meer controleert of er voldoende bluswater voorhanden is. Ook kijken we naar de omgevingsveiligheid. Als een besluit is genomen en afspraken zijn gemaakt, zullen wij daarop toezicht houden.” De gemeente verleent een vergunning voor de bouw van een energieopslagsysteem. Van den Broek hierover: “Wij winnen advies in van DCMR en wegen vervolgens af hoe het plaatsen van een dergelijk systeem zich verhoudt tot bijvoorbeeld de welstand en het landschap. Ook maken wij beleid; het kan zijn dat wij bepaalde typen batterijen ondersteunen of andere toepassingen uitsluiten.” Folkertsma besluit: “Wij zijn voor het veilig gebruik van energieopslagsystemen. Neem daarover contact met ons op. Hoe eerder wij van plannen weten, hoe beter we kunnen meedenken. Dat is goed voor de eigen bedrijfscontinuïteit, de omgeving en de brandweer.”

Online melden bij DCMR

DCMR Milieudienst Rijnmond biedt bedrijven online de mogelijkheid om de aanwezigheid van of plannen voor een energieopslagsysteem te melden. Scan hiervoor de QR-code.