Veiligheid onder spanning

Met de elektrificatie van de industrie veranderen niet alleen de processen, maar ook de risico’s en de manier van beveiligen. Normen hieromtrent worden in rap tempo ingehaald door technologische ontwikkelingen. Dus wie beantwoordt dan nu de vraag: wat is nog veilig? 

Tekst: Kim de Booij

Iedereen weet dat elektriciteit risico’s met zich meebrengt, helemaal wanneer het om hoge spanningen en grote vermogens gaat. Toch ziet Louis Ras, technisch adviseur van Bender Benelux, dat risico’s met regelmaat nog onderschat worden. “Een zonnepark ziet er bijvoorbeeld onschuldig uit”, begint hij. “Maar ondertussen worden er hoge stromen opgewekt. Het gevaarlijke hieraan is: je kunt de bron niet uitzetten. De zon blijft schijnen, ook al gaat er iets verschrikkelijk mis.”

Risico op beschadiging 

Aangevreten kabels, beschadigingen tijdens de aanleg, het zijn grote risicobronnen. Ook windmolens vormen een risico. “We hebben al meegemaakt dat ijsvorming afkomstig van rotorbladen complete gaten in naastgelegen zonnepanelen sloegen. Ook met de benodigde PBM’s lopen medewerkers een verhoogd risico als men de gevaren op locatie niet kent”, waarschuwt Ras.

Waar ligt de grens?

Het is allemaal leergeld op basis waarvan nieuwe veiligheidsnormen gevormd worden. Maar zo lang die er nog niet zijn, kan het lastig zijn om zelf de grenzen van toelaatbare risico’s vast te stellen. “We worden regelmatig ingeschakeld om hier helderheid in te scheppen”, vertelt Ras. “Bijvoorbeeld een Aziatische fabrikant van een electrolyser, brandstofcel of batterijsysteem heeft een ander beeld van toelaatbare risico’s dan de Europese klant of gebruiker. Wie heeft er dan gelijk? Wij geven hierin onafhankelijk advies.” 

Advies in voorfase

Bender Benelux denkt ook mee in de voorfase van projecten. “Bijvoorbeeld, een zonnepark met een batterijsysteem ernaast, gekoppeld aan het elektriciteitsnet. Of een electrolyser en windmolens gekoppeld aan dezelfde installatie. Deze installaties worden steeds complexer, vaak met combinaties van gelijkspanning en wisselspanning. Gekoppelde netstelsels zijn een onderdeel binnen de energietransitie waarmee ook onze industriële sector te maken heeft. Verregaande kennis van applicaties en het toepassen van de juiste veiligheidstechnieken is noodzakelijk. We adviseren projectontwerpers hierin en trainen hen ook kosteloos.”

IT-stelsel: veiligheid én continuïteit

Tijdens deze gesprekken en trainingen komt ook het IT-stelsel aan bod. “Veel bedrijven zijn nog het geaarde netstelsel gewend”, legt Ras uit. “Dit netstelsel schakelt echter meteen alles uit zodra er een lekstroom is. Die uitschakeling kan grote gevolgen hebben voor de continuïteit van je proces en productiekosten. Daarom zijn hoogkritische processen, waaronder elektrische boilers, fornuizen en ovens in de industrie, uitgerust met een zwevend IT-stelsel. Dit netstelsel biedt meer continuïteit en een hogere beschikbaarheid dan een geaard netstelsel en hoeft bij een eerste fout niet meteen uitgeschakeld te worden. Onderhoud is planbaar en een onverwachte shutdown door een aardfout is te voorkomen.”

Galvanische corrosie

Toch is het voorkomen en snel oplossen van aardfouten wel degelijk van belang. “Voor persoonlijke veiligheid, maar ook om andere redenen. Bij lekstromen kan bijvoorbeeld galvanische corrosie ontstaan”, licht Ras toe. Dit risico is alleen van toepassing bij gelijkstroom. “En daar gaan we ook in de industrie steeds meer naar toe. PV-panelen, electrolysers, batterijen en brandstofcellen, het is allemaal gelijkstroom. Zo kan een DC lekstroom onder andere corrosie in ondergrondse gasleidingen veroorzaken of betonrot in je fundering.”

Insulation Monitoring Device

De elektrificatie van de industrie betekent dan ook het maken van nieuwe keuzes. Daarbij is het onder meer van belang de juiste wijze van beveiliging te kiezen. Bij een zwevend IT-netstelsel is een goede staat van de isolatiewaarde van cruciaal belang. “Dit kun je monitoren met een IMD, een Insulation Monitoring Device. Deze zijn er in allerlei soorten en maten. Daarin de juiste keuze maken, vergt kennis van applicaties en ervaring. Het verschil in isolatiewaarde bij veranderende weersomstandigheden, toepassing van verschillende elektrolyten, frequentiedrives of inverters zijn factoren om in overweging te nemen.”

Kennis en ervaring

Sinds het ontstaan van de organisatie in 1946 en de uitvinding van actieve isolatiebewaking op zwevende netstelsels door dipl.-ing. Walther Bender in 1939 (IT-netstelsel), heeft Bender Benelux de benodigde kennis en ervaring in huis. “Hier in Nederland én op ons hoofdkantoor in Grünberg, Duitsland. Daar zitten de ontwerpers van onze IMD-systemen. Die weten tot in detail hoe de installatie van de klant reageert. Wij adviseren niet alleen in de keuze van een IMD maar ook de combinatie met aardfoutzoeksystemen, zodat je direct weet waar een aardfout zich bevindt.”

Zo helpt Bender Benelux via de juiste adviezen en technieken de Nederlandse industrie veilig te houden in tijden van elektrificatie. 

Bender Benelux

Bender is een fabrikant van zeer geavanceerde producten en systemen om wereldwijd processen, mensen en installaties te beschermen, speciaal gericht op elektrische veiligheid en continuïteit van het proces. Dagelijks werkt Bender Benelux aan innovatieve technologieën en patenten om deze toe te passen in hun oplossingen. Alles toegespitst op de desbetreffende industriële sector en applicaties waardoor de hoogste veiligheid en betrouwbaarheid kan worden gegarandeerd.