Het Rotterdam Climate Initiative is klinisch dood. Het ooit zo ambitieus gestarte klimaatprogramma heeft hopeloos gefaald. Het grootste manco is dat het een top-down beleidsprogramma is geworden, omarmd door ambtenaren en technocraten en in handen gekomen van fossiele lobbyisten. Een speeltje van het almachtige fossiele bolwerk in de stad en haven van Rotterdam. Veel geld is verkwist met netwerken en met innovatieprojecten die onvoldoende van de grond kwamen. Toch is wel degelijk een stimuleringsprogramma nodig, per slot is Rotterdam nog steeds de vieste stad van Nederland en de haven van Rotterdam is nog steeds een petrochemisch en fossiel bolwerk. Hoe zou het dan wel kunnen? Tien tips voor het opzetten en uitwerken van het Rotterdam Climate Initiative 2.0:

Jan-Rotmans-zw-199x300

Door Jan Rotmans

Een nieuwe naam is nodig vanuit een nieuwe doelstelling onder de naam ‘Schoon Rotterdam en Groene Haven’.

De doelstelling zou niet moeten zijn om de hoeveelheid CO2 met vijftig procent te reduceren, maar om Rotterdam zo snel mogelijk zo schoon mogelijk te maken (in de breedste zin, zowel fijnstof, NOx, SO2 en CO2) en de Haven zo groen mogelijk (op weg naar een biohaven).

Dat vraagt om een combinatie van visie, actie en strategie. De visie dient echter niet ontwikkeld te worden door ambtenaren en bureaucraten, maar door een aantal friskijkers en dwarsdenkers uit de Rotterdamse samenleving. En de strategie moet vooral een bottom-up strategie zijn.

Het moet niet zozeer een technocratisch project zijn maar een proces dat van alle Rotterdammers wordt. Rotterdammers moeten weer trots worden op hun schone en groene stad. Dat betekent veel ruimte en input voor ideeën van Rotterdammers zelf.

Organiseer het op kleinere schaal, op buurt-, wijk- en straatniveau. Ga uit van gemeenschappen (‘communities’) op dat kleinere schaalniveau die je kunt aanspreken en stimuleren als groep, omdat zij bepaalde waarden of doelen delen. Rotterdam telt vele tientallen van dit soort gemeenschappen die actief betrokken kunnen worden bij het schoner maken van de stad.

Focus op de drie hoofdactiviteiten die mensen in hun eigen omgeving kunnen veranderen: wonen, vervoer en voedsel. Op dat niveau komt schoon, groen of duurzaam voor mensen tot leven: wat kunnen ze doen in hun eigen huis, met hun eigen vervoer en met hun eigen voedsel. Veel mensen missen een handelingsperspectief hoe ze dat praktisch kunnen aanpakken en kunnen daarin gefaciliteerd worden.

Topprioriteit is het energieneutraal maken van de woningvoorraad in Rotterdam. Daarmee valt een enorme energiewinst te halen, oplopend tot circa eenderde van het energiegebruik in de stad. Van de vier grote steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht is Rotterdam de enige stad die geen tempo maakt met het energieneutraal maken van de woningvoorraad. Dat is onbegrijpelijk, omdat een flink deel van de huizen in Rotterdam-Zuid sowieso gerenoveerd moet worden, dus dan kan een dubbele winst worden behaald.

Maak van Rotterdam een elektrische autostad. Rotterdam is en blijft een autostad, een belangrijk deel van de luchtverontreiniging wordt veroorzaakt door auto’s, dus wat ligt er meer voor de hand dan elektrisch vervoer te stimuleren? Bovendien heeft Rotterdam het nationaal elektrisch vervoerscentrum in huis en is het stimuleren van elektrisch vervoer relatief eenvoudig en goedkoop.

Maak een transitieplan voor de Rotterdamse haven richting biohaven. In plaats van het wereldwijd grootste koolstofknooppunt moet Rotterdam het mondiale biomassa knooppunt worden. Dit proces gaat veel te traag, omdat de haven wordt geremd door fossiele tegenkrachten, wat economisch een steeds groter nadeel gaat worden voor Rotterdam, maar ook voor Nederland.

Betrek jongeren van allerlei gezindten erbij. Het Rotterdam Climate Initiative was vooral gericht op oudere, blanke mannen strak in het pak van 45 jaar of ouder. Jongeren kwamen er niet of nauwelijks aan te pas, terwijl juist zij de toekomst van de stad vormen en opgezadeld worden met lange termijn milieu- en klimaatproblemen. Geef ze dan ook de kans om met slimme en innovatieve oplossingen te komen!