Watertrappelen

Watertrappelen kost vreselijk veel energie en je komt er niet verder mee. Durf te zwemmen! Dat is in een notendop het dringende advies dat ceo Allard Castelein van het Havenbedrijf Rotterdam aan de Rijksoverheid had. Die moet doortastend en ondernemend zijn, zei hij medio februari.

Allard Castelein neemt elk zes maanden de tijd om met de pers te spreken wanneer het Havenbedrijf Rotterdam zijn overslagcijfers presenteert. Hiervoor wordt traditioneel op de zeventiende verdieping van het World Port Center bijeengekomen. Vorige maand – toen corona nog een Chinees probleem leek en nog geen Nederlander sociale afstand hoefde te houden – toonde Castelein de overslagcijfers over 2019, waarbij hij nauwgezet de overgeslagen tonnen van de diverse soorten goederen belichtte. Tegelijkertijd nuanceerde hij deze dagkoersen: “De haven is meer dan tonnen die worden overgeslagen. Wij willen ook impact maken.” 

Grote slagen

Hij verwijst hiermee naar twee aspecten. Ten eerste digitalisering. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft, zo schat Castelein, de voorbije jaren tussen de dertig en veertig miljoen euro in digitalisering gestoken. Er zijn toepassingen als PortXchange (dit is het voormalige Pronto, dat sinds deze maand een nieuwe naam draagt), Timetobunker en Portbase, dat na de Brexit een nuttige rol kan vervullen om de handelsstromen gaande te houden. “Er zijn grote slagen te maken”, gaat Castelein in op de winst die voor het grijpen ligt. Hij toont een sheet, waarop te zien valt dat 30 procent van de scheepvaart is vertraagd, just-in-time varen 35 procent vermindering in uitstoot kan opleveren en dat een kwart van alle vrachtwagens op de weg leeg is. “Door permanente informatie aan te bieden, kunnen we ketens efficiënter maken.”

CO2 halen, waterstof brengen

Impact maken heeft volgens Castelein ook te maken met de energietransitie. Er is een plan opgesteld, dat drie stappen behelst, en dat inmiddels tot uitvoering wordt gebracht. Zo zijn er de diverse walstroomprojecten, staat er een reusachtige windturbine op de Tweede Maasvlakte en zijn er in Black Bear Carbon en uRecycle twee bedrijven aangetrokken die respectievelijk autobanden en batterijen recyclen. “Dit zijn concrete projecten, die meer zijn dan alleen plannen.” Ook wordt er gewerkt aan Porthos, het leidingennetwerk dat CO2 van de fabriek naar een leeg gasveld in de Noordzee moet transporteren. Castelein kijkt daarbij verder dan alleen de industrie in Rotterdam. Bedrijven op Chemelot en in Vlissingen kunnen zich ook aansluiten, denkt hij. Vanuit Chemelot zou de CO2 per schip naar Rotterdam kunnen worden vervoerd, om dit hier in het leidingennet te injecteren. En een pijpleiding vanuit Vlissingen zou mooi via Moerdijk naar Rotterdam kunnen lopen. Castelein denkt nog verder: “Ze hebben daar ook waterstof nodig. Bij de productie van blauwe waterstof wordt de CO2 afgevangen. Wij halen CO2 en brengen waterstof.” Het is volgens hem belangrijk om het grote geheel hierbij te blijven overzien.

Frustratie

Maar er zijn obstakels. Op de Maasvlakte moet voor Porthos een compressorstation komen, maar de weinige stikstof die hierbij vrijkomt maakt het voorlopig niet mogelijk de bouw te laten beginnen. Dit tot frustratie van Castelein. “Een project dat goed is voor het milieu, dreigt hinder te ondervinden vanwege het milieu.” Het is niet het enige project in de haven dat door de stikstofcrisis op de een of andere manier wordt geraakt. Er zijn er in totaal wel veertig, hoewel het daarbij niet allemaal om vertragingen gaat. Twee projecten die doorgaan, zijn de bouw van de smoothiefabriek van Innocent en de aanleg van drie kilometer aan kademuren in de Prinses Amaliahaven. Volgens coo Ronald Paul is het zuur dat het havenbedrijf hinder ondervindt omdat de uitstoot van stikstof bij alle projecten in de haven  samen helemaal zo groot niet is. “Je kunt de uitstoot ongeveer vergelijken met die van één boerderij”, aldus Paul. Waarom koopt het havenbedrijf die boerderij dan niet op, wordt gevraagd. Castelein moet daarom lachen. “Als het zo eenvoudig was, hadden wij dat al lang gedaan. De hoeveelheden stikstof zijn weliswaar beheersbaar en overzichtelijk, maar het speelveld is hartstikke complex.”

Watertrappelen

Daarmee komt Castelein bij zijn punt: voor het realiseren van de klimaatdoelstellingen is volgens hem een doortastende en ondernemende overheid nodig. Hij beschrijft zijn woorden aan de hand van twee metaforen. Als eerste die van het rietje en de pijpleiding. “In de huidige tijd kan het nodig zijn te investeren in een suboptimale oplossing voor de toekomstige infrastructuur. Daarvoor zijn wij in dialoog met de overheid.” Die kan daarbij een handje helpen, bijvoorbeeld door te voorinvesteren. Want waar een rietje nu misschien volstaat, zal toch vast moeten worden vooruit geïnvesteerd in een pijpleiding voor straks. “Je moet niet blijven stilstaan tot alle zekerheden daar zijn. Watertrappelen kost energie en je komt er nergens mee. Veel beter is het om te durven doorzwemmen.” 

Zie ook: Overslag haven Rotterdam in 2019 iets gegroeid