Tak Sang Yuen is eigenaar van een Chinees-Indisch restaurant in Eindhoven en buurman van de Terre des Hommeswinkel waar ik vrijwilligerswerk doe. Jaarlijks verrast hij ons met een grote ovenschaal vol pittige hapjes uit zijn keuken. Op mijn tennisclub bedenken we een strategie om expats uit China te verleiden bij ons een balletje te komen slaan. Tientallen fietsen er ‘s ochtends en ‘s avonds langs onze gravelbanen, op weg naar hun werk op de High Tech Campus. 

Door Jaap Luikenaar

Hoezo bang zijn voor China? Het gele gevaar? Chinezen zijn er al. “En bovendien komen ze heus niet massaal, maar één voor één.” Het is de hilarische uitspraak van een cabaretier in de jaren zeventig toen de ‘afhaalchinees’ een explosieve groei doormaakte.

Het nieuws rond de overname van APM Terminals door het Chinese Hutchison Ports dat sinds vele jaren ook eigenaar is van ‘buurman’ ECT, heeft de discussie over Chinese invloed in de haven weer doen oplaaien. 60 procent van ‘onze’ Rotterdamse containers – dat zijn er zo’n 15 miljoen – is nu in Chinese handen. Het zijn waarschuwende woorden van China-kenners als professor/commentator Rob de Wijk van het Centre for Stategic Studies en ook haveneconoom Bart Kuipers.

In Nederland met zijn open economie staat handelsvrijheid sinds jaar en dag voorop. De term ‘protection’ is absoluut geen Nederlandse uitvinding. China: we verdienen er goed aan. Bloeiende betrekkingen zijn er al eeuwen lang. De Enkhuizense ondernemer Dirck China (zijn bijnaam) was in 1584 de eerste Nederlander die er zaken deed. Maar tijden veranderen. Chinese staatsbedrijven vormen dankzij staatssteun oneerlijke concurrenten op de Europese en wereldmarkt. En dus worden bakens verzet en lijkt de handelsrelatie vandaag de dag een combinatie van samenwerken en beschermen. Dus toch een beetje protectie. ‘Een Nieuwe Balans’, zo heet de nota van vorig voorjaar die de China-strategie van de regering beschrijft. De band met China is een opeenstapeling van belangen. Ook voor de haven. 

Tussen Peking en Pernis

Mooi hoor, het ’One Belt One Road Initiative’ en de Nieuwe Zijderoute om China, Euro-aziatische en Afrikaanse landen als handelspartners dichterbij elkaar brengen. China betaalt ook de komende jaren nog vele miljarden aan dit infra-investeringsplan met zijn tienduizenden kilometers pijp, spoor en asfalt in het gebied tussen – zeg maar – Peking en Pernis. En als Rotterdam moeten we daar zeker blijven aanhaken en er bovenop blijven zitten. Want transport ‘binnendoor’ (dus over land) vormt een kansrijke aanvulling op ‘onze’ vertrouwde transportroutes ‘buitenom’, over zee. Maar zolang niet vrijhandel en een open economie de basis vormen voor dergelijke strategische investeringen, maar dat vooral (geo-)politiek beleid en politieke invloed drijfveren blijken zijn, is het opletten geblazen. Dan moet je niet naïef zijn en louter naar mogelijke verdiensten kijken, maar bovenop de rem trappen aangezien er fatsoenlijke handelsnormen worden overschreden.

Wereldmacht China is wel eens omschreven als ‘een paradijs voor de zakenman, maar tegelijk een hel voor de dominee’. Want handelspartner China is ook het land van cyberaanvallen en van spionage (denk aan ASML), van grote armoede en van schendingen van mensenrechten (persvrijheid, meningsuiting, godsdienst, seksuele geaardheid, Oeigoeren). 

Bang voor China? Natuurlijk niet. Daar zijn we een té open economie voor. We kunnen ook vaak niet anders: bedenk dat zo’n 70 procent van de verdiensten van de industrie uit het buitenland komt. Dus blijven rederijen als OOCL en Cosco Shipping Lines als vanouds welkom, net als mobieltjesfabrikant Oppo en dat geldt evenzo voor Hutchison Whampoa (behalve eigenaar van ECT, ook van Kruidvat, Trekpleister en Ici Paris XL!). Het geel in de huisstijl van de Port of Rotterdam is niet symbolisch voor het Chinese randje van de haven. Geel is de kleur van wijsheid, kennis, optimisme, energie, creativiteit en… van vrijheid van handelen.

Als slot zomaar een paar losse tips die je misschien wat meer vertrouwd kunnen maken met de Chinese (handels)cultuur: laat je eens uitnodigen door de Chinese Dragon Business Club; biedt een Chinese Hogeschoolstudent een stageplaats aan of ga eens na of een van de 750 Chinese wetenschappers aan de EUR iets voor jou of je bedrijf kan betekenen. Of… ga met een zakenpartner eens lekker Chinezen. Ik ken een goeie in Eindhoven. Het impliceert wel alvast een klein stukje opschuiven richting het oosten.