De Eredivisie is vorige maand krap een week oud, of Rotterdam is al tot ‘kampioen’ uitgeroepen. Alleen blijkt die titel niets met voetbal te maken te hebben: de havenstad is namelijk corruptiekampioen.

Door Jaap Luikenaar

Althans in de ogen van de Roemeens oud-president en nu Europarlementariër, meneer Traian Bãsescu. Veel meer nog dan Palermo of zijn eigen hoofdstad Boekarest, zo liet hij erop volgen. Nu lezen ook wij wel over Maasvlakte-douaniers met een bijbaan in het drugscircuit, of over een terminal-medewerker die wordt betrapt tijdens het ‘switchen’ van een partij cocaïne uit een Zuid-Amerikaanse – naar een Europese container, om zo de douanescan te omzeilen…. Maar om nu meteen van ‘corruptiekampioen’ te spreken is meer nodig.

Ik zie er veel meer een vorm van ‘Nederlandje-pesten’ in. Kinnesinne. De verhoudingen tussen Nederland en Roemenië staan al een tijdje onder druk. De Roemenen zijn weliswaar lid van de EU, maar nog niet voor de volle honderd procent. Dat komt doordat Nederlandse de toetreding van Roemenië tot de groep van Schengenlanden boycot, waardoor helemaal vrij grensoverschrijdend verkeer nog niet kan plaatsvinden. Tot groot verdriet van Boekarest. Nu is in coronatijd de onbelemmerde grensovergang voor personen sowieso al van weinig waarde, aangezien elk EU-land in crisistijd soeverein beslist over een lockdown en het sluiten van zijn landsgrenzen. Maar toch.

De reden achter de Nederlandse blokkade is bekend: Roemenië moet eerst maar eens laten zien een echte rechtsstaat te zijn. Een democratie waar vrijheden en mensenrechten, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor burgers op de eerste plaats komen en een overheid niet zomaar kan doen wat-ie wil. Je hoort het premier Rutte zeggen, terwijl hij er – om zijn woorden te benadrukken – een waarschuwend vingertje bij opsteekt. Wat misschien meespeelt is dat Roemenië en ook Roemenen in onze ogen nog onbekend en daarmee onbemind zijn. En als ze in het nieuws komen, is dat vaak niet positief. Niet alleen rond mensenrechten en migranten, maar via berichtjes als: ‘Roemeense truckchauffeur veroordeeld voor Albanezensmokkel’; ‘Nabij havenstad Constanta kapseist schip met 14.000 schapen’; ‘Roemeen veroordeeld voor stelen kluis’, en nu is deze maand ook het maritiem event Europort Romania in Ahoy uitgesteld…

Bij de EU horen. In Brussel aan tafel zitten. Schengenland zijn. Voor veel landen in Oost-Europa een groot goed. Een teken dat je volwassen bent en erbij hoort. Bijzonder toch om te merken dat de grootste fans van Europa achter het voormalige IJzeren Gordijn liggen, terwijl wij er hier in het westen alles aan lijken doen om de macht van ‘Brussel’ zo klein mogelijk te laten zijn. Precies een jaar geleden brak ook het hoofd van het Roemeens koningshuis Margareta – op bezoek bij het Haagse Instituut Clingendael – een lans voor de positie van haar land. Zij zei: “Drie decennia zijn verstreken sinds het einde van het communisme, maar Roemenië heeft nog eens drie decennia nodig om de schadelijke effecten van communistische dictatuur en wanbeheer volledig uit te wissen en we binnen Europa echt en volledig verenigd zijn. Ik wijs hierop niet om excuses te vinden of de schuld te geven, maar alleen om het gevoel van frustratie uit te leggen.” Margareta erkent dat Roemenië een eigen kijk heeft op het sociale leven en gebruiken. Letterlijk: “We zijn meer religieus, patriottischer en wantrouwend tegenover hoge immigratieniveaus. Sommigen in het westen vinden dat niet leuk, maar om onze gevoelens af te doen als louter racisme en xenofobie is contraproductief.”

Nederland is dominee en koopman tegelijk.’ Corrupt’ Rotterdam en ‘corrupt’ Boekarest liggen 2.300 kilometer – een lange dag rijden – uit elkaar. Tel er naar havenstad Constanta (ongetwijfeld net zo ‘corrupt’) nog dik 150 kilometer bij op. Dat verhindert niet dat er flink eerlijk handel wordt gedreven. Over de weg, via de Betuweroute en – mede dankzij het Rhein-Main-Donaukanaal ook via de binnenvaart. Roemenië telt ruwweg 4.000 Nederlandse bedrijven, waaronder Shell en Damen Shipyards. Een aantal ondervindt hinder van de stugge Nederlandse opstelling. Open grenzen vormen nu eenmaal de hoeksteen van Europese integratie, en ja, dat brengt lusten en lasten met zich mee. Al met al misschien toch een reden om die toespraak van kroondraagster Margareta – ‘de belangrijkste vrouw van Roemenië’- eens helemaal na te lezen. Ook die meneer Traian Bãsescu.