De Eemsdelta biedt maximale kansen voor vergroening van onze economie. Dat hebben we het afgelopen jaar ook keurig opgeschreven in de Ontwikkelingsvisie 2030.

01Harrie Hoek

We hebben onze havens, een groot agrarisch achterland en een sterk energie- en chemiecluster. Bedrijfsleven en overheden zien daarom volop kansen in de keten van duurzame energie en biomassa gerelateerde activiteiten.

De inkt van het visiedocument was nog niet droog of de derde economische dip op rij kondigde zich aan. De begrotingsproblemen van een deel van de EU-landen, inclusief Nederland, lijken maar niet onder controle te komen. Ook de energiemarkt is ‘out of control’. Duurzaam is uit en kostprijs is in. Lucratieve schaliegaswinning heeft geleid tot dumping van kolen op de wereldmarkt. De industrie in de VS kan met schaliegas veel goedkoper produceren dan onze bedrijven. We zitten nu hier met een energiekostprijs die een factor drie tot vier keer hoger ligt dan buiten Europa. Zelfs bij onze buren aan de overkant van de Eems liggen de elektriciteitstarieven een 35 procent lager dan bij ons.

Op deze manier zetten onze bedrijven geen twee stappen vooruit maar drie achteruit. Door Groningen Seaports zijn voor de ontwikkelingsvisie een aantal scenario’s geschetst: van het meest optimistische groene groeiscenario tot het meest pessimistische, de grijze krimp. Helaas moeten we constateren dat de huidige werkelijkheid de grijze krimp het dichtst benadert. Ook in de Eemsdelta proberen bedrijven van hun dure gas af te komen en te vervangen door een goedkoper alternatief, zoals poederkool. De overheden zien zich als vergunningverleners opeens voor een onverwacht dilemma geplaatst. Enerzijds heb je met elkaar afgesproken om vergroening als beleid in te zetten en anderzijds concurreren bedrijven op mondiale markten waar de prijs op dit moment de bepalende factor is.

Je vraagt je wel eens af: hoeveel slecht nieuws kan een regio aan…? De gasbevingen van januari hebben Groningen aardig op zijn kop gezet. De publicitaire naschok heeft het investeringsklimaat in de Eemsdelta natuurlijk geen goed gedaan. Bedrijven zoals Vopak beginnen openlijk te twijfelen over de veiligheid van hun installaties en de komende maanden zal duidelijk worden wat de impact van de bevingen is. Het is al wel duidelijk uit de eerste signalen dat bevingen tussen de vier en vijf op de schaal van Richter grote veiligheidsrisico’s gaan opleveren.

Toch kan dit de start zijn van het doorbreken van de grijze krimp. Kijk naar de bouw. Wat we zien is dat het kleinbedrijf in de bouw- en afbouwsector een boost van jewelste krijgt. Ondernemers kunnen de offerteaanvragen haast niet aan. Dat zal de komende maanden nog fors gaan doorzetten voordat alle zesduizend schademeldingen bij de NAM in behandeling zijn genomen. Zesduizend meldingen x twintigduizend euro gemiddeld; dan praten we in de particuliere markt over een investering van honderdtwintig miljoen euro voor 2013 en 2014.

Het Rijk verschuilt zich graag achter de NAM. Het is echter de rijksoverheid die concessies verleent en met de winst aan de haal gaat. Jaarlijks vloeit meer dan tien miljard euro aan opbrengsten in de schatkist. In totaal is er al voor bijna tweehonderdvijftig miljard euro uit de Groninger bodem naar Den Haag gepompt. Uit onderzoek van het Instituut voor Overheidsuitgaven is gebleken dat gemiddeld niet meer dan één procent van de aardgasopbrengst in Noord-Nederland terug geïnvesteerd is, terwijl in ons landsdeel tien procent van de bevolking woont. Dus het gaat niet langer aan om de Groningers af te schilderen als halve bedelaars en zielige hulpvragers. We praten hier niet alleen over gasopbrengsten, maar aan de creditkant ook over onvoorziene productiekosten. Er zal naast de particuliere woningen fors moeten worden geïnvesteerd in veiligheidsvoorzieningen en verbetering van gebouwen en installaties bij onze bedrijven. Dat we dan praten bij de bedrijven over een veelvoud van de honderdtwintig miljoen euro in de particuliere markt zal duidelijk zijn.

Als we nu ook eens niet alleen praten over een compensatiefonds, maar ook over een duurzaam investeringsfonds, zoals de Noren dat met hun olieopbrengst doen, dan kunnen we ondanks de grijze krimp doorzetten met onze groene ambities. Plannen zat… Off-shore wind en het Woodspirit-project van BioMCNM staan voor 2013 in de startblokken. Andere duurzame projecten staan hierachter te dringen, zoals de buizenzone tussen Eemshaven en Delfzijl, bijstook en vergassing van biomassa, een LNG-terminal voor de scheepvaart, de bedrijfsprojecten van Eemsdelta Green, reststromen gebruik door het ontwikkelen van utilitaire netwerken en zo kan ik nog wel even doorgaan. Al deze projecten hebben op de langere termijn een gezonde business-case, maar het vraagt om up front investeren van rijk en provincie. Een groene Eemsdelta is ver weg als er nu geen stappen worden gezet. Eind van het jaar maken we de balans opnieuw op!

Door Harrie Hoek, hoofd Bureau EZ Eemsdelta