Bestaat er innovatie zonder creativiteit en wat is het verschil tussen innovatie en boerenverstand? Wanneer noemen we iets innovatief en wat heeft dat met creativiteit te maken? Ik werd onlangs getriggerd door een bericht van een kranenfabrikant, die een mengkraan op de markt gebracht heeft die in de neutrale stand koud water geeft, in plaats van halfwarm water. De meeste mensen doen die design kranen namelijk open in de neutrale stand, maar nemen daarmee direct warm water af, terwijl ze dat vaak niet eens nodig hebben. Onnodig energiegebruik dus. En nu wordt het als innovatie gebracht: in de neutraalstand wordt geen warm water bijgemengd. Een mooie oplossing en natuurlijk schuilt de schoonheid van veel innovaties in de eenvoud, maar toch krijg ik hier het gevoel dat gewoon je gezond verstand gebruiken ook tot deze oplossing leidt. Ik vind dit niet echt heel creatief.

Of is innovatie misschien niet meer dan je gezond verstand gebruiken? Gewoon rustig nadenken, opties afwegen en de meest veelbelovende route inslaan. Dat klinkt toch wat te eenvoudig, er is meer nodig dan alleen gezond verstand, om écht verder te komen is ook creativiteit nodig. Creativiteit: volgens van Dale is creativiteit het creëren van iets nieuws dat nuttig én verrassend is. Kijkend naar de diverse uitingen van creativiteit denk ik dat veel kunstenaars het niet met deze definitie eens zullen zijn. Die vinden zichzelf hopelijk wél creatief, maar zullen niet altijd iets nuttigs creëren. En van mij hoeft dat ook niet, als we er blij van kunnen worden als we naar schilderijen en beelden kijken en ze kunnen bijdragen aan een prettige leefomgeving, vind ik dat al nuttig genoeg. Maar innovaties moeten toch wel iets echt nuttigs in zich hebben.

Maar er zijn ook best wel een hoop knappe koppen in schuurtjes en kelders aan het werk, met hele creatieve oplossingen voor nog niet geïdentificeerde problemen. Mijn schoonmoeder heeft daar ook een handje van, om aan te komen zetten met allerlei handige oplossingen voor problemen die ik nog niet zie. Die gooi ik dan vaak in de categorie ‘overbodig’ en dat zie ik ook bij veel individuele uitvinders, om ze maar even zo te noemen, gebeuren. Die zijn vreselijk fanatiek en goed bezig met een technische oplossing, alleen ziet niemand het probleem wat deze vinding helpt oplossen. En daarmee ziet dus ook niemand de toepassing of het nut van deze innovatie. Tja, daar zijn we dan weer terug bij de definitief van creativiteit; dit soort vindingen zijn wellicht wel innovatief, maar niet creatief, want niet nuttig? Of wel nuttig, maar een gebrek aan inlevingsvermogen. Gebrek aan het vermogen om de vertaalslag te maken? En wie is er dan wél om die vertaling te maken van een technisch goed product naar een toepassing in de praktijk? Hoe valoriseren we onze kennis en kunde en maken we het nuttig voor de maatschappij? Ik zie veel partijen daarmee worstelen, waarmee niet alleen momentum verloren gaat, maar waarmee ook kennis verloren gaat. Ik zag alweer een prijs voor de meest ondernemende wetenschapper. Trouwe lezers van mijn column weten hoe dol ik daarop ben. Maar creatief denken schijn je te kunnen leren, is dat de oplossing? Een cursus creativiteit voor de vrouwen en mannen die aan de wieg staan van nieuwe vindingen?