Havenwerk is geen dom werk. Ook bij het overslaan van containers moet je je hersens gebruiken. En bij het oplossen van een storing in de raffinaderij idem. Werken in de mainport is werken in een brainport. De tijd dat politici en andere beleidsmakers nog flink met elkaar debatteerden over de ruimtelijk-economische inrichting van Nederland, ligt ver achter ons. Mainport of Brainport, Distributieland of Kennisland? Dat leek zo rond de eeuwwisseling waar het om draaide. Eind van het liedje na heel veel argumenten over en weer: het is geen kwestie van óf-óf maar van én-én. Oud-minister Hans Weijers verwoordde het zo’n vijftien jaar geleden op de opiniepagina van de Volkskrant als volgt:

“Ons concurrentievoordeel (zit) vooral in onze positie als toegangspoort van Europa en de daarmee verbonden kapitaalintensieve procesindustrie en distributiefunctie, in onze handelstraditie en de daarmee verbonden logistieke en financiële dienstverlening, in de landbouw en het daarmee verbonden agrarisch-industrieel complex. Al die sectoren maken deel uit van een fijnmazig economisch netwerk. Er bestaan geen diensteneconomie en vitale binnensteden zonder een goede bereikbaarheid, geen kenniseconomie zonder een hoogwaardige industrie, geen brainport zonder mainport.”

Je zou de bijdrage van Weijers met een knipoog naar zijn nieuwe functie  een ‘koninklijk geschenk’ aan de nationale discussie van destijds kunnen noemen. Want sindsdien is het debat over dat onderwerp doodgebloed.

Einde discussie of toch niet helemaal? Ik moest er een paar weken geleden aan denken bij het zien van de beelden van het ‘tunnelgevecht’ in De Kuip, na afloop van de topper tussen Feyenoord en PSV. De koploper eredivisie uit Eindhoven was danig gefrusteerd. Runner-up Feyenoord had net op het veld de volle winst gepakt en in de catacomben leverde dat wat duw- en trekwerk op. Gretig opgepikt door snorrende NOS camera’s. Niet langer lijkt Ajax, maar PSV nu aartsvijand numero uno van de Rotterdammers te zijn. 010 en 040 zijn aan elkaar gewaagd en 020 kijkt even toe. Symbolisch?

In de persoon van burgemeester Rob van Gijzel blies de Eindhovense politiek de mainport-brainport discussie nieuw leven in. Enkele weken voor de voetbalwedstrijd, gooide Van Gijzel met zijn nieuwjaarspeech de knuppel in het hoenderhok. Hij zei in de Randstad de handen niet gemakkelijk op elkaar te krijgen voor ‘zijn’ hoogwaardige technologiecluster, ‘zijn’ geavanceerde maakindustrie en ‘zijn’ zeer vooruitstrevende designsector. Niet logisch, vindt Van Gijzel en somt op: aan elke euro die vanuit Rotterdam de grens overgaat, verdient ons land zeven cent; en aan elke ‘export-euro’ vanuit Eindhoven maar liefst 59 cent; Eindhoven is nummer 1 op het gebied van internationale bedrijvigheid, gevolgd door de Maasstad. Eindhoven als grootste importeur van halffabricaten en grondstoffen, op afstand gevolgd door de havenstad. ‘Hoezo Rotterdam als Gateway Europe? Dat zullen we vanaf nu toch op zijn minst samen zijn’.

Chauvinistisch Amsterdam geeft de burgemeester gelijk en kijkt met eerbied naar Eindhoven en omgeving. Eerder al uitgeroepen tot ‘de slimste regio ter wereld. Het Silicon Valley der Lage Landen. Recent vond in 020 het cultuurfestival ‘Het Wonder van Eindhoven’ plaats. Paradiso zette de lichtstad in de spotlight als ‘meest dynamische en interessantste stad van het land. Een symbiose van bedrijfsleven, wetenschap, kunst en cultuur’.  Ajax en PSV hand-in-hand versus Feyenoord?

Tunnelgevecht, tunnelvisie, nee toch zeker! Waar investeren we in, waar willen we met de werkgelegenheid en de economie naar toe? Geen Rotterdamse, Amsterdamse of Eindhovense aanpak, maar een nationale toch zeker? Waar kennis wordt gehaald en gedeeld (en dus vermenigvuldigd). Een sterke economie met drie sterke havens: een mainport, een brainport en een airport. Havens zijn sterk verweven. Kennen geen stadsgrenzen. Rotterdam verscheept DAF-trucks, Philishaves en ASML-chipmachines. Havenwerkers vliegen via Schiphol de wereld over. En Philipslampen geven Europoort ’s avonds zijn sprookjesachtige aanblik. Nee, echte havens hebben havenbaronnen en een havenmeester… geen burgemeester.

 

*) Jaap Luikenaar was tot 1 maart j.l. directeur van EIC-Mainport Rotterdam en is momenteel op zoek naar een baan in Zuid-Oost Brabant.