‘De tijd van onbezorgdheid is voorbij, vandaag begint de lange weg naar morgen…’ De beginregels van de ‘Goede Tijden Slechte Tijden’-tune, gaan weliswaar niet over de economie, maar zijn wel degelijk van toepassing op het huidige klimaat in Mainport Rotterdam. De haven heeft het hoofd lang boven water weten te houden. Halverwege het jaar lag de score ruim drie procent hoger dan de overslag in het vorig jaar. In het derde kwartaal was daar  slechts een dikke procent van over. In de laatste maanden van het jaar moet de haven toch duidelijk capituleren voor de aanhoudende financieel economische malaise. We houden rekening met een kleine één procent  groei, zo luidde de voorspelling van ‘havenbaas’ Hans Smits.

Het positieve verhaal dat de havengidsen van EIC Mainport in de afgelopen jaren aan scholieren en studenten hebben voorgehouden, moet daarom nu toch wat bijgedraaid. Lang hebben ze kunnen volhouden dat de haveneconomie er altijd florissanter voorstaat dan de stevig krimpende Nederlandse economie. Hoe  kan dat? Slimme scholieren gaven soms zelf het antwoord: de haven drijft niet alleen handel in/met Nederland of met Europa maar met veel landen elders in de wereld waar de eurocrisis niet of nauwelijks speelt. De Nederlandse consument houdt de knip op de portemonnee; de haven daarentegen blijft wél investeren.

Tijdens de Wereldhavendagen sprak ik een persfotograaf die drie dagen lang enthousiast aan het fotograferen was. Vooral om zijn fotoarchief actueel te houden. ’De haven is de mooiste plek om foto’s van de economie te maken’, zei hij. En terecht. Ook economie-docenten komen graag met hun leerlingen naar de haven. Zelfs in crisistijd. De stand van de economie is er heel helder uit te leggen. En de crisis ook. Met sprekende voorbeelden. Zo betekenen volle parkeerplaatsen op carterminals dat doorvoer van Hyundai’s en  Honda’s en Mazda’s en Subaru’s naar het Hinterland stokt. Logisch: in Duitsland en dieper Europa in worden aanmerkelijk minder auto’s verkocht. Ook thuismerken als  Mercedes en BMW zijn minder in trek. Minder staal is nodig, dat betekent minder aanvoer van ijzererts. En bij ons dus minder schepen voor de kade. De Berge Stahl hebben we in 2009/2010 nauwelijks in de haven gezien. Eisenerz,…Nein Danke, zeiden Duitse afnemers toen. En na de opleving van vorig jaar doet zich die situatie nu weer voor. Hetzelfde geldt voor steenkool om de staalovens mee op te stoken. Geen autoverkoop: ook de chemie voelt dan de gevolgen. Want kunststof is de basis van dashboards, spoilers, autostoelen en andere auto onderdelen.

Dat de crisis ook flinke gevolgen heeft voor de werkgelegenheid is zo klaar als een klontje. Je bent geneigd te denken dat dat goed uitkomt. Allerwegen wordt immers gesproken over een verwacht tekort aan instromende jonge gediplomeerde havenmedewerkers in de komende jaren. En in sommige sectoren zwelt de roep om nieuwe collega’s zelfs in deze ‘magere jaren’ nog aan. Baanzekerheid is er voor hoger en middelbaar opgeleide  maar evenzo laag opgeleide technici. Alle reden dus om volop in te zetten op het enthousiasmeren en vervolgens vakgericht opleiden van jongeren en zij-instromers. Via een zogenaamde carrière-startgarantie wil de havenindustrie jaarlijks honderden jonge aanstaande onderhoudstechnici en procesoperators al tijdens hun studie aan zich proberen te binden. Het betekent dat havenbedrijven (eindelijk eens) jaren vooruit (durven te) kijken als het gaat om personeelsbeleid. Dat is positief en hoog nodig ook.

Onderzoek wijst uit dat je jongeren (én hun ouders) al op de basisschool moet interesseren voor techniek en veel andere havenbanen. Bij EIC Mainport laten we ze – in witte jas – proefjes doen in ons laboratorium en op de havenexpositie wacht een range van simulatoren hen op om bediend te worden. Toch gaat er, ook bij twaalf-, veertien- en zestienjarigen, niets boven een kijkje (een snuffel- of bliksemstage) in een ‘echt bedrijf’. Als haven willen we die nu nog onbenutte talentjes maar al te graag aanboren en inpakken. Het impliceert dat we ook werkelijk alles uit de kast willen halen om ze het mooiste, slimste, nieuwste en duurste uit de haven te laten zien en ‘beleven’. Een havenexcursie per bus is dan slechts een beginnetje, maar moet een verdiepende follow-up krijgen. Op de terminal, in de fabriek of aan boord. Een echte ‘once-in-a-lifetime’experience met een ’waauw-effect’. Dat  moet toch lukken, zelfs binnen de grenzen van arbeidsveiligheid en ISPS. Vandaag begint de lange weg naar morgen…